ใบความรู้ที่ 3.1 เรื่อง การอนุรักษ์ดนตรีไทย
ใบความรู้ที่ 3.1
เรื่อง การอนุรักษ์ดนตรีไทย
รายวิชา ศ๓๑๑๐๒ ดนตรี ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4
1. การอนุรักษ์ดนตรีไทยคืออะไร?
การอนุรักษ์ดนตรีไทย คือ การปกป้อง รักษา สืบสาน พัฒนา และเผยแพร่มรดกทางดนตรีไทยให้คงอยู่และสืบทอดไปยังรุ่นต่อไป โดยไม่ให้สูญหายหรือถูกกลืนหายไปตามกาลเวลา
2. คุณค่าของดนตรีไทย
|
คุณค่าด้าน |
คำอธิบาย |
ตัวอย่าง |
|
ศิลปะ |
ความไพเราะ เอกลักษณ์ เทคนิคการประพันธ์ |
เพลงเขมรไทรโยค เพลงโหมโรง |
|
วัฒนธรรม |
สะท้อนวิถีชีวิต ความเชื่อ ประเพณี |
เพลงในพิธีกรรม เพลงพื้นบ้าน |
|
ประวัติศาสตร์ |
บันทึกเรื่องราวและเหตุการณ์สำคัญ |
เพลงสรรเสริญพระบารมี เพลงประวัติศาสตร์ |
|
จิตใจ |
สร้างความสงบ สุนทรียภาพ ความภาคภูมิใจ |
การฟังเพลงไทยช่วยผ่อนคลาย |
3. วิธีการอนุรักษ์ดนตรีไทย
|
วิธีการ |
รายละเอียด |
ตัวอย่าง |
|
ด้านการศึกษา |
จัดการเรียนรู้ในระบบโรงเรียน |
วิชาดนตรีไทยในหลักสูตร วงดนตรีไทยโรงเรียน |
|
ด้านการสืบทอด |
ถ่ายทอดจากครูสู่ศิษย์ |
การเรียนแบบตัวต่อตัว ระบบพี่เลี้ยง |
|
ด้านการเผยแพร่ |
จัดแสดง ประกวด ใช้สื่อออนไลน์ |
การแสดงในงานวัด การประกวดวงดนตรีไทย YouTube |
|
ด้านการส่งเสริม |
สนับสนุนศิลปิน ทุน พิพิธภัณฑ์ |
รางวัลศิลปินแห่งชาติ ทุนเรียนดนตรีไทย |
|
ด้านการต่อยอด |
ประยุกต์ร่วมสมัย |
วงดนตรีไทยผสมสากล (ฟิวชั่น) |
4. บทบาทของดนตรีไทยในการสะท้อนแนวคิดและค่านิยมที่เปลี่ยนไป
|
ยุคสมัย |
แนวคิด/ค่านิยม |
ลักษณะดนตรี |
|
อดีต (สุโขทัย-อยุธยา) |
ศาสนา ราชสำนัก พิธีกรรม |
เพลงในพิธีกรรม เพลงสรรเสริญ |
|
รัตนโกสินทร์ตอนต้น |
ชาตินิยม อนุรักษ์นิยม |
เพลงไทยเดิม เพลงหน้าพาทย์ |
|
ปัจจุบัน |
ทันสมัย สากล สร้างสรรค์ |
ดนตรีไทยฟิวชั่น เพลงไทยร่วมสมัย |
5. หน่วยงานและบุคคลสำคัญในการอนุรักษ์ดนตรีไทย
หน่วยงาน
-
กรมส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม
-
สำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ
-
มหาวิทยาลัย (คณะศิลปกรรมศาสตร์ คณะดุริยางคศาสตร์)
-
สถานีวิทยุและโทรทัศน์เพื่อการศึกษา
บุคคลสำคัญ
-
ครูเอื้อ สุนทรสนาน (ศิลปินแห่งชาติ) ผู้ประพันธ์เพลงไทยสากล
-
ครูมนตรี ตราโมท (ศิลปินแห่งชาติ) ผู้เชี่ยวชาญดนตรีไทย
-
ครูประสิทธิ์ ถาวร ผู้ฟื้นฟูเพลงไทยเดิม
6. การสร้างเกณฑ์การประเมินคุณภาพการเล่นดนตรี
ตัวอย่างเกณฑ์การประเมินการบรรเลงระนาดเอก (คะแนนรวม 20 คะแนน)
เกณฑ์ |
ดีมาก (5) |
ดี (4) |
พอใช้ (3) |
ปรับปรุง (2) |
ความถูกต้องของทำนอง |
ถูกต้องทุกโน้ต |
ผิดเล็กน้อย |
ผิดบางตอน |
ผิดมาก |
ความถูกต้องของจังหวะ |
จังหวะแม่นยำ |
จังหวะดี |
จังหวะคลาดเคลื่อน |
จังหวะผิด |
เทคนิคการตี |
ข้อมือดี เสียงกังวาน |
ดี |
พอใช้ |
ไม่ถูกต้อง |
การแสดงออก |
สื่ออารมณ์ดี |
ดี |
พอใช้ |
ไม่มี |