ใบความรู้ที่ 1.1 เรื่อง สิ่งแวดล้อมกับอิทธิพลต่องานทัศนศิลป์
ใบความรู้ที่ 1.1
เรื่อง สิ่งแวดล้อมกับอิทธิพลต่องานทัศนศิลป์
รายวิชา ศ๒๑๑๐๑ ทัศนศิลป์ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1
1. สิ่งแวดล้อมคืออะไรในมุมมองของศิลปิน?
สิ่งแวดล้อม (Environment) คือ สิ่งต่างๆ ที่อยู่รอบตัวเรา ทั้งสิ่งที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ (เช่น ภูเขา ต้นไม้ แม่น้ำ) และสิ่งที่มนุษย์สร้างขึ้น (เช่น อาคารบ้านเรือน ถนนหนทาง)
สำหรับศิลปิน สิ่งแวดล้อมไม่ใช่แค่ที่อยู่อาศัย แต่คือ “แหล่งบันดาลใจ” ชั้นยอดที่เต็มไปด้วยเรื่องราว ความงาม และรูปทรงที่หลากหลาย ศิลปินมักมองหาความงามในสิ่งธรรมดาๆ รอบตัว แล้วนำมาถ่ายทอดผ่านผลงานศิลปะ
2. ทัศนธาตุ (Visual Elements) ที่ซ่อนอยู่ในธรรมชาติ
เมื่อศิลปินมองธรรมชาติ พวกเขาจะมองทะลุไปถึง “ทัศนธาตุ” ซึ่งเป็นส่วนประกอบพื้นฐานของการมองเห็น ได้แก่:
|
ทัศนธาตุ |
ตัวอย่างในธรรมชาติ |
|
เส้น (Line) |
รอยแตกของเปลือกไม้ เส้นใบของใบไม้ ความโค้งของเกลียวคลื่น กิ่งก้านของต้นไม้ |
|
รูปร่างและรูปทรง (Shape & Form) |
รูปร่างกลมของดวงอาทิตย์ รูปทรงเรขาคณิตของรังผึ้ง ทรงกลมของผลไม้ |
|
สี (Color) |
การไล่สีของท้องฟ้ายามเย็น ความตัดกันของสีดอกไม้กับใบไม้ สีเขียวของใบไม้ |
|
พื้นผิว (Texture) |
ความขรุขระของก้อนหิน ความมันวาวของหยดน้ำ ความเรียบของใบไม้ |
3. อิทธิพลของสิ่งแวดล้อมต่อการสร้างสรรค์ผลงานทัศนศิลป์
3.1 อิทธิพลด้านความรู้สึกและเนื้อหา
● ศิลปินได้รับแรงบันดาลใจจากเหตุการณ์หรือบรรยากาศในสิ่งแวดล้อม
● ตัวอย่าง: วาดภาพพายุเพื่อแสดงถึงความน่ากลัวและพลังของธรรมชาติ วาดภาพทิวทัศน์ที่สงบเพื่อสื่อถึงความสุขุมเยือกเย็น
3.2 อิทธิพลด้านรูปแบบ (Form)
● ศิลปินนำรูปทรงในธรรมชาติมาดัดแปลงเป็นลวดลาย
● ตัวอย่าง: ลวดลายไทยที่ดัดแปลงมาจากเปลวไฟ ใบไม้ และดอกไม้ รูปทรงสัตว์ในงานประติมากรรม
3.3 อิทธิพลด้านวัสดุ
● ศิลปินนำวัสดุธรรมชาติในท้องถิ่นมาใช้สร้างงาน
● ตัวอย่าง: การใช้สีสกัดจากเปลือกไม้ ดิน หรือหิน การใช้ไม้ไผ่ ใบไม้ มาประกอบงาน
3.4 อิทธิพลด้านเทคนิคและวิธีการ
● ศิลปินเรียนรู้เทคนิคจากการสังเกตธรรมชาติ
● ตัวอย่าง: การพริ้วไหวของใบไม้ทำให้เกิดลีลาเส้นโค้ง การซ้อนทับของชั้นหินทำให้เกิดเทคนิคการซ้อนสี
4. กระบวนการสร้างสรรค์จากธรรมชาติสู่ศิลปะ (Nature to Art)
|
ขั้นตอน |
คำอธิบาย |
|
1. การสังเกต (Observation) |
มองหาความงามและทัศนธาตุในธรรมชาติด้วยความละเอียดรอบคอบ |
|
2. การคัดเลือก (Selection) |
เลือกสิ่งที่ประทับใจหรือโดดเด่นที่สุดมาเป็นต้นแบบ |
|
3. การตัดทอน (Simplification) |
ลดทอนรายละเอียดที่ยุ่งยากออกไป คงไว้เฉพาะลักษณะสำคัญ |
|
4. การดัดแปลง (Distortion) |
ปรับเปลี่ยนรูปทรง สี หรือขนาด ตามจินตนาการและอารมณ์ |
|
5. การจัดองค์ประกอบ (Composition) |
นำสิ่งที่ดัดแปลงแล้วมาจัดวางใหม่ให้เกิดความสวยงามและลงตัว |
5. ตัวอย่างศิลปินที่ได้รับอิทธิพลจากสิ่งแวดล้อม
● แวนโก๊ะ (Vincent van Gogh): ศิลปินชาวดัตช์ วาดภาพทุ่งข้าวสาลี ท้องฟ้า ดอกทานตะวัน ด้วยเส้นพริ้วไหวและสีสันสดใส แสดงอารมณ์ผ่านธรรมชาติ
● ถวัลย์ ดัชนี: ศิลปินแห่งชาติชาวไทย ได้รับแรงบันดาลใจจากวิถีชีวิตชนบทและธรรมชาติของไทย ถ่ายทอดผ่านภาพวาดสีน้ำมันที่มีเอกลักษณ์
● จักรพันธุ์ โปษยกฤต: ศิลปินไทยผู้เชี่ยวชาญการวาดลายไทย ได้รับแรงบันดาลใจจากธรรมชาติ เช่น ใบไม้ ดอกไม้ เปลวไฟ มาสร้างเป็นลวดลายไทยอันวิจิตร
6. สรุป
สิ่งแวดล้อมรอบตัวเรา ทั้งธรรมชาติและสิ่งที่มนุษย์สร้างขึ้น ล้วนเป็นแรงบันดาลใจอันไม่มีที่สิ้นสุดของศิลปิน การสังเกตและซาบซึ้งในความงามของสิ่งแวดล้อม จะช่วยให้เราเข้าใจงานศิลปะและสามารถสร้างสรรค์ผลงานของตนเองได้อย่างมีความหมาย