ใบความรู้ที่ 3.1 เรื่อง หลักการออกแบบเบื้องต้น
ใบความรู้ที่ 3.1
เรื่อง หลักการออกแบบเบื้องต้น
รายวิชา ศ๒๑๑๐๑ ทัศนศิลป์ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1
1. การออกแบบคืออะไร?
การออกแบบ (Design) คือ การวางแผน จัดการ และสร้างสรรค์สิ่งต่างๆ ขึ้นมา โดยคำนึงถึงความสวยงาม ความกลมกลืน และประโยชน์ใช้สอย เพื่อให้ได้ผลงานที่มีคุณค่าและตอบสนองความต้องการของผู้ใช้
การออกแบบที่ดีจะต้องอาศัย หลักการออกแบบ ซึ่งเป็นแนวทางที่ช่วยให้การจัดวางองค์ประกอบต่างๆ เกิดความสวยงามและลงตัว
2. หลักการออกแบบทั้ง 5 ประการ
|
หลักการ |
ความหมาย |
ตัวอย่าง |
|
1. ความสมดุล (Balance) |
การจัดวางองค์ประกอบให้รู้สึกเท่ากันหรือกลมกลืนกันทั้งสองด้าน แบ่งเป็น 2 แบบ: |
ภาพผีเสื้อ (สมมาตร) ภาพดอกไม้จัดวางซ้าย 2 ดอก ขวา 1 ดอกแต่ดูสมดุล |
|
2. ความกลมกลืน (Harmony) |
การใช้สิ่งที่มีความคล้ายคลึงกันมาจัดวางร่วมกัน เช่น สีโทนเดียวกัน รูปทรงเดียวกัน ทำให้งานดูเป็นหนึ่งเดียวกัน |
ภาพวาดที่ใช้สีฟ้า ม่วง น้ำเงิน โทนเย็นร่วมกัน |
|
3. จุดเด่น (Emphasis) |
การสร้างจุดสนใจให้เห็นก่อนเป็นอันดับแรก เพื่อไม่ให้งานดูราบเรียบ จุดเด่นอาจเกิดจากสีที่ตัดกัน ขนาดที่ใหญ่กว่า หรือตำแหน่งที่โดดเด่น |
โปสเตอร์ที่มีตัวอักษรใหญ่สีแดงตัดกับพื้นหลังสีขาว |
|
4. จังหวะ (Rhythm) |
การจัดองค์ประกอบให้เกิดการเคลื่อนไหวหรือความต่อเนื่อง โดยการซ้ำของเส้น สี หรือรูปทรงอย่างเป็นระบบ |
ลายเส้นคลื่น ลายซ้ำของกระเบื้อง ลายไทยที่ซ้ำกันเป็นระยะ |
|
5. สัดส่วน (Proportion) |
ความสัมพันธ์ของขนาดส่วนต่างๆ ภายในงาน เมื่อเทียบกับส่วนอื่นๆ และเทียบกับขนาดโดยรวม |
หัวคนไม่ใหญ่เกินไปเมื่อเทียบกับตัว รูปหลักใหญ่กว่ารูปพื้นหลัง |
3. ตัวอย่างความสมดุลแบบต่างๆ
ความสมดุลแบบสมมาตร (Symmetrical Balance)
- จัดวางองค์ประกอบให้ซ้าย-ขวาเหมือนกัน หรือบน-ล่างเหมือนกัน
- ให้ความรู้สึกเป็นทางการ เรียบร้อย มั่นคง
- ตัวอย่าง: วัด พระพุทธรูป ภาพผีเสื้อ
ความสมดุลแบบไม่สมมาตร (Asymmetrical Balance)
- จัดวางองค์ประกอบซ้าย-ขวาไม่เหมือนกัน แต่รู้สึกน้ำหนักเท่ากัน
- ให้ความรู้สึกเคลื่อนไหว ทันสมัย ไม่เป็นทางการ
- ตัวอย่าง: ภาพวาดสมัยใหม่ โปสเตอร์ดีไซน์
4. ตัวอย่างการประยุกต์ใช้หลักการออกแบบในชีวิตประจำวัน
หลักการออกแบบไม่ได้ใช้เฉพาะในงานศิลปะเท่านั้น แต่ปรากฏอยู่ในสิ่งรอบตัวเรา:
|
สิ่งของ/งาน |
หลักการออกแบบที่ใช้ |
|
เสื้อผ้า |
ความสมดุลของลวดลาย สัดส่วนของลายกับตัวเสื้อ |
|
โปสเตอร์ |
จุดเด่นที่ตัวอักษร ความกลมกลืนของสี |
|
บ้าน/อาคาร |
สัดส่วนของห้อง ความสมดุลของโครงสร้าง |
|
เว็บไซต์ |
การจัดวางเนื้อหาให้สมดุล จังหวะในการเลื่อนดู |
|
โลโก้ |
ความสมดุล จุดเด่น สัดส่วนที่พอดี |
|
ลวดลายไทย |
ความสมดุลแบบสมมาตร จังหวะจากการซ้ำของลาย |
5. ตัวอย่างการออกแบบที่ดี
ตัวอย่างที่ 1: ลวดลายไทย
- ใช้หลักความสมดุลแบบสมมาตร
- ใช้หลักจังหวะจากการซ้ำของลาย
- ใช้หลักจุดเด่นที่ลายดอกตรงกลาง
ตัวอย่างที่ 2: โปสเตอร์ภาพยนตร์
- ใช้หลักจุดเด่นที่ตัวละครหลัก
- ใช้หลักความกลมกลืนของสี
- ใช้หลักสัดส่วนระหว่างตัวละครกับฉากหลัง
ตัวอย่างที่ 3: โลโก้บริษัท
- ใช้หลักความสมดุลแบบไม่สมมาตร
- ใช้หลักจุดเด่นที่รูปสัญลักษณ์
- ใช้หลักสัดส่วนระหว่างข้อความกับสัญลักษณ