ใบความรู้ที่ 8.1 เรื่อง หลักการประเมินงานทัศนศิลป์
ใบความรู้ที่ 8.1
เรื่อง หลักการประเมินงานทัศนศิลป์
รายวิชา ศ๒๑๑๐๑ ทัศนศิลป์ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1
1. การประเมินงานศิลปะคืออะไร?
การประเมินงานศิลปะ (Art Assessment) คือ กระบวนการพิจารณาและตัดสินคุณค่าของผลงานศิลปะ โดยใช้เกณฑ์ที่ชัดเจนและเป็นธรรม เพื่อให้ทราบถึงจุดเด่น จุดที่ควรพัฒนา และคุณค่าของผลงานนั้นๆ
การประเมินงานศิลปะไม่ใช่การตัดสินว่าดีหรือไม่ดีเพียงอย่างเดียว แต่เป็นกระบวนการเรียนรู้เพื่อพัฒนาตนเองและผลงาน
2. วัตถุประสงค์ของการประเมินงานศิลปะ
|
วัตถุประสงค์ |
คำอธิบาย |
|
เพื่อพัฒนา (Formative Assessment) |
ประเมินระหว่างการทำงาน เพื่อนำผลไปปรับปรุงและพัฒนาผลงานให้ดีขึ้น |
|
เพื่อคัดเลือก (Summative Assessment) |
ประเมินผลงานเมื่อเสร็จสิ้น เพื่อตัดสินผลการเรียนหรือคัดเลือกผลงานเข้าประกวด |
|
เพื่อการเรียนรู้ (Learning Assessment) |
ประเมินเพื่อให้ผู้เรียนเข้าใจจุดแข็ง จุดอ่อนของตนเอง และเรียนรู้จากผลงานของผู้อื่น |
3. หลักเกณฑ์การประเมินงานทัศนศิลป์
หลักเกณฑ์การประเมินงานทัศนศิลป์มีหลายด้าน ขึ้นอยู่กับวัตถุประสงค์ แต่โดยทั่วไปนิยมใช้เกณฑ์ดังนี้:
|
หลักเกณฑ์ |
คำอธิบาย |
คำถามที่ใช้ประเมิน |
|
1. ความคิดสร้างสรรค์ (Creativity) |
ความแปลกใหม่ ไม่ซ้ำใคร มีจินตนาการ |
ผลงานมีความแปลกใหม่หรือไม่? มีแนวคิดที่แตกต่างหรือไม่? |
|
2. การใช้ทัศนธาตุ (Use of Elements) |
การจัดวางองค์ประกอบ การใช้เส้น สี รูปทรง พื้นผิว |
มีการใช้เส้น สี รูปทรง อย่างเหมาะสมหรือไม่? การจัดวางมีความสมดุลหรือไม่? |
|
3. ความประณีต (Craftsmanship) |
ความเรียบร้อย ตั้งใจทำ สะอาด |
ผลงานมีความเรียบร้อยหรือไม่? รายละเอียดชัดเจนหรือไม่? |
|
4. การสื่อความหมาย (Communication) |
สามารถสื่อถึงแนวคิด อารมณ์ หรือเรื่องราวที่ต้องการ |
ผลงานสื่อถึงสิ่งที่ต้องการได้หรือไม่? ผู้ชมเข้าใจตรงกันหรือไม่? |
|
5. เทคนิค (Technique) |
ความสามารถในการใช้วัสดุและอุปกรณ์ |
การใช้เทคนิคเหมาะสมหรือไม่? มีทักษะในการใช้เครื่องมือหรือไม่? |
4. การวิจารณ์อย่างสร้างสรรค์ (Constructive Criticism)
การวิจารณ์อย่างสร้างสรรค์ คือ การแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับผลงานโดยมีจุดประสงค์เพื่อช่วยให้ผู้สร้างสรรค์พัฒนาผลงานให้ดีขึ้น ไม่ใช่เพื่อทำร้ายจิตใจ
หลักการวิจารณ์อย่างสร้างสรรค์:
|
ข้อ |
หลักการ |
ตัวอย่าง |
|
1 |
ชมในส่วนที่ดีก่อน |
“ภาพนี้ใช้สีสวยมาก โดยเฉพาะสีฟ้าและสีเขียวที่เข้ากันได้ดี” |
|
2 |
เสนอแนะอย่างสุภาพ |
“ถ้าตรงนี้เพิ่มรายละเอียดนิดหน่อย ภาพจะดูสมจริงมากขึ้นนะ” |
|
3 |
บอกเหตุผล |
“เพราะเงาของวัตถุตรงนี้ยังไม่ค่อยเข้ม ทำให้ภาพดูแบน” |
|
4 |
เสนอแนวทางแก้ไข |
“ลองไล่น้ำหนักจากอ่อนไปเข้มดูนะ จะช่วยให้ดูมีมิติ” |
|
5 |
ใช้ภาษาสุภาพ |
“คิดว่า...” “น่าจะ...” “ถ้า...อาจจะดีขึ้น” |
5. การประเมินตนเอง (Self-Assessment)
การประเมินตนเองเป็นทักษะสำคัญที่ช่วยให้ผู้เรียนรู้จักจุดแข็งและจุดอ่อนของตนเอง
คำถามสำหรับการประเมินตนเอง:
- ฉันพอใจกับผลงานชิ้นนี้หรือไม่? เพราะอะไร?
- อะไรคือจุดเด่นของผลงานฉัน?
- อะไรคือสิ่งที่ฉันควรปรับปรุง?
- ครั้งต่อไปฉันจะทำอะไรให้ดีขึ้น?
6. ตัวอย่างเกณฑ์การประเมิน (Rubrics)
|
เกณฑ์ |
ดีมาก (4) |
ดี (3) |
พอใช้ (2) |
ปรับปรุง (1) |
|
ความคิดสร้างสรรค์ |
แปลกใหม่ ไม่ซ้ำใคร |
มีความแปลกใหม่บ้าง |
มีความคิดสร้างสรรค์เล็กน้อย |
ไม่มีความคิดสร้างสรรค์ |
|
การใช้ทัศนธาตุ |
จัดวางได้ลงตัว สวยงาม |
จัดวางเหมาะสม |
จัดวางพอใช้ |
จัดวางไม่เหมาะสม |
|
ความประณีต |
เรียบร้อยมาก รายละเอียดชัดเจน |
เรียบร้อยดี |
มีรอยเปรอะบ้าง |
ไม่เรียบร้อย |
|
การสื่อความหมาย |
สื่อได้ชัดเจน เข้าใจง่าย |
สื่อได้ดี |
สื่อได้พอใช้ |
สื่อไม่ชัดเจน |
7. ข้อควรระวังในการประเมินงานศิลปะ
1. ไม่ใช้ความชอบส่วนตัวตัดสิน: การประเมินควรใช้เกณฑ์ ไม่ใช่แค่ “ชอบ” หรือ “ไม่ชอบ”
2. ไม่เปรียบเทียบกับผู้อื่น: เปรียบเทียบกับเกณฑ์ ไม่ใช่เปรียบเทียบกันเอง
3. ไม่วิจารณ์ในเชิงทำร้ายจิตใจ: ใช้ภาษาสุภาพและให้ข้อเสนอแนะที่เป็นประโยชน์
4. เปิดใจรับฟัง: ทั้งผู้ประเมินและผู้ถูกประเมินควรเปิดใจรับฟังความคิดเห็น
8. สรุป
การประเมินงานทัศนศิลป์เป็นทักษะสำคัญที่ช่วยให้เราพัฒนาผลงานและเรียนรู้จากผู้อื่น การใช้เกณฑ์ที่ชัดเจนและการวิจารณ์อย่างสร้างสรรค์จะช่วยให้การประเมินเป็นประโยชน์ต่อทุกฝ่าย ทั้งผู้ประเมินและผู้ถูกประเมินสามารถนำข้อเสนอแนะไปพัฒนาตนเองให้ดียิ่งขึ้น