ใบความรู้ที่ 3.1 เรื่อง หลักการขับร้องและบรรเลงเพลงไทย
ใบความรู้ที่ 3.1
เรื่อง หลักการขับร้องและบรรเลงเพลงไทย
รายวิชา ศ๒๑๑๐๒ ดนตรี-นาฏศิลป์ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1
1. หลักการขับร้องเพลงไทยเบื้องต้น
การขับร้องเพลงไทยให้ไพเราะต้องอาศัยหลักการสำคัญ ดังนี้:
1.1 การหายใจ (Breathing)
การหายใจที่ถูกต้อง
- ใช้การหายใจแบบใช้กระบังลม (Diaphragmatic Breathing)
- หายใจเข้าทางจมูก ให้อากาศลงไปเต็มปอด รู้สึกท้องป่อง
- หายใจออกทางปากช้าๆ ควบคุมลมให้สม่ำเสมอ
- ฝึกหายใจเข้า 4 จังหวะ ค้าง 4 จังหวะ ออก 8 จังหวะ
ประโยชน์
- ทำให้มีลมในการร้องเพลงยาวๆ
- เสียงไม่ขาดตอน
- ลดอาการเมื่อยคอ
1.2 การออกเสียง (Articulation)
การออกเสียงสระ
- ออกเสียงสระให้ชัดเจน แก้มหย่อน
- เปิดปากให้กว้างพอสมควร
- สระ อา อี อือ เอ แอ ต้องชัด
การออกเสียงพยัญชนะ
- พยัญชนะต้น ออกเสียงให้ชัด
- พยัญชนะท้าย ออกเสียงเบา ไม่กัดฟัน
- เสียงวรรณยุกต์ต้องถูกต้องตามคำร้อง
1.3 การใช้ลมและการเอื้อน (Phrasing & Ornamentation)
การใช้ลม
- ควบคุมลมให้สม่ำเสมอตลอดประโยคเพลง
- หายใจเป็นช่วง อย่าหายใจกลางคำ
- วางจุดหายใจให้เหมาะสมกับประโยคเพลง
การเอื้อน
- การเอื้อนคือการเพิ่มลูกคอหรือการกล้ำเสียงให้ไพเราะ
- เอื้อนตามแบบฉบับเพลงไทย
- ไม่เอื้อนมากเกินไปจนเสียทำนอง
1.4 การจับทำนอง (Melody)
- ฟังทำนองให้แม่นก่อนร้อง
- ร้องตามเสียงร้องหรือเครื่องดนตรี
- ฝึกแยกเสียงสูง-ต่ำ
- ใช้เสียงจากลำคอ ไม่ใช่เสียงจากจมูก
2. หลักการบรรเลงเครื่องดนตรีไทยเบื้องต้น
2.1 การบรรเลงเครื่องตี (ระนาด ฆ้องวง)
|
ข้อ |
หลักการ |
|
1 |
จับไม้ตีให้มั่นคง ไม่กำแน่นจนเกินไป |
|
2 |
ตีที่ตำแหน่งกึ่งกลางลูกระนาดหรือฆ้อง |
|
3 |
ใช้ข้อมือในการตี ไม่ใช้แขนทั้งหมด |
|
4 |
ตีให้ได้จังหวะสม่ำเสมอ |
|
5 |
ฝึกโน้ตตามลำดับ |
2.2 การบรรเลงเครื่องเป่า (ขลุ่ย ปี่)
|
ข้อ |
หลักการ |
|
1 |
วางริมฝีปากให้พอดีกับช่องเป่า |
|
2 |
ใช้นิ้วปิดรูให้สนิท |
|
3 |
ใช้ลมสม่ำเสมอ ไม่เป่าแรงเกินไป |
|
4 |
ฝึกเป่าโน้ตเดี่ยวให้ได้ก่อน |
|
5 |
ฝึกเป่าทำนองสั้นๆ |
2.3 การบรรเลงเครื่องสี (ซอด้วง ซออู้)
|
ข้อ |
หลักการ |
|
1 |
จับซอให้มั่นคง วางให้เหมาะสมกับสรีระ |
|
2 |
จับคันชักให้ถูกต้อง |
|
3 |
สีให้ได้เสียงสม่ำเสมอ ไม่กระตุก |
|
4 |
ฝึกสีโน้ตเดี่ยวให้ได้ก่อน |
|
5 |
ฝึกสีทำนองช้าๆ ก่อนเร่งความเร็ว |
3. โน้ตเพลงไทยและการอ่านโน้ต
โน้ตไทย เป็นระบบการบันทึกเพลงไทยที่ใช้ตัวอักษรและสัญลักษณ์แทนเสียงดนตรี
|
เสียง |
โน้ตไทย |
|
โด (Do) |
ด |
|
เร (Re) |
ร |
|
มี (Mi) |
ม |
|
ฟา (Fa) |
ฟ |
|
ซอล (Sol) |
ซ |
|
ลา (La) |
ล |
|
ที (Ti) |
ท |
การอ่านโน้ต
- อ่านจากซ้ายไปขวา
- ตัวโน้ตที่เรียงกันคือทำนอง
- มีสัญลักษณ์บอกจังหวะและระยะเวลา
4. การร้องและบรรเลงประกอบ
หลักการ
- นักร้องและผู้บรรเลงต้องฟังซึ่งกันและกัน
- รักษาจังหวะให้ตรงกัน
- ผู้บรรเลงต้องเล่นตามทำนองและจังหวะที่นักร้องร้อง
- ฝึกซ้อมร่วมกันอย่างสม่ำเสมอ
5. การฝึกฝน
|
ข้อ |
คำแนะนำ |
|
1 |
ฝึกทุกวัน สม่ำเสมอ |
|
2 |
เริ่มจากเพลงง่ายๆ ก่อน |
|
3 |
ฟังตัวอย่างจากผู้เชี่ยวชาญ |
|
4 |
บันทึกเสียงตัวเองเพื่อประเมิน |
|
5 |
ไม่ท้อแท้หากยังไม่ดีในครั้งแรก |
6. สรุป
การขับร้องและบรรเลงเพลงไทยต้องอาศัยหลักการและขั้นตอนที่ถูกต้อง ตั้งแต่การหายใจ การออกเสียง การใช้ลม การเอื้อน ไปจนถึงการปฏิบัติตามโน้ตเพลง การฝึกฝนอย่างสม่ำเสมอจะช่วยให้สามารถร้องและบรรเลงเพลงไทยได้อย่างถูกต้องและไพเราะ