ใบความรู้ที่ 4.1 เรื่อง เครื่องดนตรีและวงดนตรีสากล
ใบความรู้ที่ 4.1
เรื่อง เครื่องดนตรีและวงดนตรีสากล
รายวิชา ศ๒๑๑๐๒ ดนตรี-นาฏศิลป์ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1
1. การจำแนกประเภทเครื่องดนตรีสากล
เครื่องดนตรีสากลแบ่งตามวิธีการบรรเลงออกเป็น 5 ประเภท ดังนี้:
1.1 เครื่องสาย (String Instruments)
|
เครื่องดนตรี |
ลักษณะ |
เสียง |
การดูแลรักษา |
|
ไวโอลิน (Violin) |
ขนาดเล็กที่สุดในตระกูล |
เสียงแหลม นุ่มนวล |
ปรับสายสม่ำเสมอ เก็บในกล่อง |
|
วิโอลา (Viola) |
ใหญ่กว่าไวโอลินเล็กน้อย |
เสียงทุ้มกว่าไวโอลิน |
ปรับสายสม่ำเสมอ เก็บในกล่อง |
|
เชลโล (Cello) |
ขนาดใหญ่ วางกับพื้น |
เสียงทุ้ม โหยหวน |
ปรับสายสม่ำเสมอ เก็บในกล่อง |
|
ดับเบิลเบส (Double Bass) |
ขนาดใหญ่ที่สุด |
เสียงต่ำ หนักแน่น |
ปรับสายสม่ำเสมอ เก็บในกล่อง |
|
กีตาร์ (Guitar) |
6 สาย ดีดด้วยนิ้วหรือปิ๊ก |
เสียงสดใส ทันสมัย |
ปรับสาย เก็บในที่แห้ง |
ลักษณะเด่น: ใช้คันชักสี (ยกเว้นกีตาร์) ให้เสียงนุ่มนวล ไพเราะ
1.2 เครื่องลมไม้ (Woodwind Instruments)
|
เครื่องดนตรี |
ลักษณะ |
เสียง |
การดูแลรักษา |
|
ฟลูต (Flute) |
เป่าขวาง |
เสียงสดใส หวาน |
ล้างทำความสะอาด เก็บในกล่อง |
|
โอโบ (Oboe) |
มีลิ้นคู่ |
เสียงแหลม คมชัด |
ล้างลิ้น เก็บในกล่อง |
|
คลาริเน็ต (Clarinet) |
มีลิ้นเดี่ยว |
เสียงนุ่ม หวาน |
ล้างลิ้น เก็บในกล่อง |
|
บาสซูน (Bassoon) |
ขนาดใหญ่ |
เสียงทุ้ม ตลก |
ล้างลิ้น เก็บในกล่อง |
|
แซกโซโฟน (Saxophone) |
โลหะ จัดอยู่ในลมไม้ |
เสียงนุ่ม อารมณ์ดี |
ล้างปากเป่า เก็บในกล่อง |
ลักษณะเด่น: ใช้ลมเป่า มีลิ้นหรือไม่มีลิ้น ให้เสียงหลากหลายตามขนาด
1.3 เครื่องลมทองเหลือง (Brass Instruments)
|
เครื่องดนตรี |
ลักษณะ |
เสียง |
การดูแลรักษา |
|
ทรัมเป็ต (Trumpet) |
ขนาดเล็ก |
เสียงแหลม กังวาน |
ล้างปากเป่า เก็บในกล่อง |
|
ทรอมโบน (Trombone) |
มีแถบเลื่อน |
เสียงหนักแน่น |
ล้างปากเป่า เก็บในกล่อง |
|
ฮอร์น (Horn) |
รูปทรงกลม |
เสียงนุ่ม กังวาน |
ล้างปากเป่า เก็บในกล่อง |
|
ทูบา (Tuba) |
ขนาดใหญ่ |
เสียงต่ำ หนักแน่น |
ล้างปากเป่า เก็บในกล่อง |
ลักษณะเด่น: เป่าลมผ่านกระบอกทองเหลือง ให้เสียงดังกังวาน หนักแน่น
1.4 เครื่องกระทบ (Percussion Instruments)
|
เครื่องดนตรี |
ลักษณะ |
เสียง |
การดูแลรักษา |
|
กลองชุด (Drum Set) |
กลองหลายชิ้น |
เป็นจังหวะ หลากหลาย |
เช็ดทำความสะอาด เก็บในที่แห้ง |
|
กลองใหญ่ (Bass Drum) |
ขนาดใหญ่ |
เสียงต่ำ กังวาน |
เช็ดทำความสะอาด |
|
ฉาบ (Cymbal) |
โลหะ 2 ชิ้น |
เสียงดัง สั้น |
เช็ดทำความสะอาด |
|
ระนาดเหล็ก (Xylophone) |
ลูกระนาดเหล็ก |
เสียงแหลมสดใส |
เช็ดทำความสะอาด |
ลักษณะเด่น: ใช้ตี เคาะ เขย่า ให้เสียงจังหวะ
1.5 คีย์บอร์ด (Keyboard Instruments)
|
เครื่องดนตรี |
ลักษณะ |
เสียง |
การดูแลรักษา |
|
เปียโน (Piano) |
88 คีย์ |
หลากหลาย ครบทุกเสียง |
เก็บในที่แห้ง ตั้งเสียงสม่ำเสมอ |
|
ออร์แกน (Organ) |
มีท่อเป่าลม |
เสียงกังวาน |
เก็บในที่แห้ง |
|
คีย์บอร์ดไฟฟ้า |
อิเล็กทรอนิกส์ |
หลากหลาย |
เก็บในที่แห้ง ป้องกันฝุ่น |
ลักษณะเด่น: กดคีย์ ให้เสียงครบทุกช่วงเสียง
2. วงดนตรีสากล
2.1 วงออร์เคสตรา (Orchestra)
|
ประเภท |
วงซิมโฟนีออร์เคสตรา |
วงแชมเบอร์ออร์เคสตรา |
|
จำนวนนักดนตรี |
80-100 คน |
20-40 คน |
|
องค์ประกอบ |
ครบทุกประเภทเครื่องดนตรี |
เครื่องสายเป็นหลัก |
|
ลักษณะ |
เสียงสมบูรณ์ ใหญ่ |
เสียงเบา นุ่มนวล |
|
การใช้ |
คอนเสิร์ตใหญ่ |
คอนเสิร์ตเล็ก |
2.2 วงแตรวง (Brass Band)
|
องค์ประกอบ |
ลักษณะ |
การใช้ |
|
เครื่องลมทองเหลืองเป็นหลัก (ทรัมเป็ต ทรอมโบน ฮอร์น ทูบา) |
เสียงดังกังวาน |
งานพิธีการ ขบวนพาเหรด |
|
เครื่องกระทบ (กลอง ฉาบ) |
จังหวะชัดเจน |
การแสดงกลางแจ้ง |
2.3 วงสตริงคอมโบ (String Combo)
|
องค์ประกอบ |
ลักษณะ |
การใช้ |
|
กีตาร์, กีตาร์เบส, กลองชุด, คีย์บอร์ด |
เสียงนุ่มนวล ทันสมัย |
วงดนตรีสากลสมัยนิยม |
|
อาจมีนักร้องนำ |
หลากหลายแนวเพลง |
คอนเสิร์ต รายการโทรทัศน์ |
2.4 วงดนตรีสากลประเภทอื่นๆ
|
ประเภท |
องค์ประกอบ |
ลักษณะ |
|
วงร็อก |
กีตาร์ไฟฟ้า กีตาร์เบส กลองชุด คีย์บอร์ด |
เสียงหนักแน่น พลังงานสูง |
|
วงแจ๊ส |
แซกโซโฟน ทรัมเป็ต เปียโน ดับเบิลเบส กลอง |
เสียงสดใส มีการอิมโพรไวส์ |
|
วงป็อป |
คล้ายวงสตริงคอมโบ |
เสียงทันสมัย เน้นทำนอง |
3. การใช้และบำรุงรักษาเครื่องดนตรีสากล
3.1 หลักการทั่วไป
- เก็บเครื่องดนตรีในที่แห้ง ไม่โดนแดดหรือฝน
- ทำความสะอาดหลังใช้งานทุกครั้ง
- ตรวจสอบสภาพเครื่องดนตรีสม่ำเสมอ
- ใช้อย่างถูกวิธี ไม่กระแทกหรือทำตก
3.2 การดูแลรักษาเครื่องดนตรีแต่ละประเภท
|
ประเภท |
การดูแล |
|
เครื่องสาย |
ปรับสายสม่ำเสมอ เก็บในกล่อง เช็ดคราบยาง |
|
เครื่องลมไม้ |
ล้างทำความสะอาดปากเป่า เก็บในกล่อง |
|
เครื่องลมทองเหลือง |
ล้างปากเป่า เก็บในกล่อง ระวังรอยบุบ |
|
เครื่องกระทบ |
เช็ดทำความสะอาด เก็บในที่แห้ง |
|
คีย์บอร์ด |
เก็บในที่แห้ง ป้องกันฝุ่น ปรับเสียงสม่ำเสมอ |
|
เครื่องดนตรีสากล |
เครื่องดนตรีไทยที่คล้าย |
ความแตกต่าง |
|
ไวโอลิน |
ซอด้วง |
ไวโอลินเสียงเข้มข้น ซอด้วงเสียงนุ่มนวล |
|
กีตาร์ |
จะเข้ |
กีตาร์เสียงสดใส จะเข้เสียงกังวาน |
|
ฟลูต |
ขลุ่ย |
ฟลูตเสียงสด ขลุ่ยเสียงนุ่ม |
|
ไซโลโฟน |
ระนาด |
ไซโลโฟนเสียงสั้น ระนาดเสียงกังวาน |
|
เปียโน |
ฆ้องวง |
เปียโนเสียงชัด ฆ้องวงเสียงกังวาน |
4. การเปรียบเทียบเครื่องดนตรีสากลกับเครื่องดนตรีไทย
5. สรุป
เครื่องดนตรีสากลแบ่งเป็น 5 ประเภท ได้แก่ เครื่องสาย เครื่องลมไม้ เครื่องลมทองเหลือง เครื่องกระทบ และคีย์บอร์ด การนำเครื่องดนตรีเหล่านี้มาผสมวงกันเกิดเป็นวงดนตรีสากลหลายประเภท เช่น วงออร์เคสตรา วงแตรวง วงสตริงคอมโบ และวงดนตรีสากลสมัยนิยม การใช้และบำรุงรักษาเครื่องดนตรีอย่างถูกวิธีจะช่วยให้เครื่องดนตรีคงคุณภาพเสียงที่ดีและมีอายุการใช้งานยาวนาน