ใบความรู้ที่ 1.1

เรื่อง การวิเคราะห์รูปแบบทัศนธาตุและแนวคิด
รายวิชา ศ๒๒๑๐๑ ทัศนศิลป์ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2

1. การวิเคราะห์รูปแบบทัศนธาตุ

ทัศนธาตุคือส่วนประกอบพื้นฐานในงานทัศนศิลป์ การวิเคราะห์รูปแบบทัศนธาตุคือการพิจารณาว่าทัศนธาตุแต่ละชนิดปรากฏในงานอย่างไร มีลักษณะเด่นอย่างไร และมีความสัมพันธ์กันอย่างไร

1.1 จุด (Point)

ลักษณะ

การวิเคราะห์

ขนาด

เล็ก ใหญ่ แตกต่างกัน

การกระจาย

เรียงเป็นระเบียบ กระจายอิสระ

ความหนาแน่น

หนาแน่น ห่างกัน

สี

สีเดียว หลายสี

 

1.2 เส้น (Line)

ลักษณะ

การวิเคราะห์

ทิศทาง

แนวตรง แนวโค้ง แนวเฉียง แนวตั้ง แนวนอน

ลักษณะ

ตรง โค้ง หัก คลื่น ฟันปลา

น้ำหนัก

อ่อน แข็ง หนา บาง

การจัดวาง

เดี่ยว เป็นกลุ่ม ซ้ำกัน

 

1.3 สี (Color)

ลักษณะ

การวิเคราะห์

วรรณะ

ร้อน เย็น กลาง

ความเข้ม

สด จาง เข้ม ซีด

การตัดกัน

ตัดกันสูง ตัดกันต่ำ

การกลมกลืน

โทนเดียวกัน กลมกลืน

 

1.4 รูปร่างและรูปทรง (Shape & Form)

ลักษณะ

การวิเคราะห์

ประเภท

เรขาคณิต อิสระ

ขนาด

ใหญ่ เล็ก หลากหลาย

การซ้อนทับ

ซ้อนกัน แยกกัน

มิติ

2 มิติ 3 มิติ

 

1.5 พื้นผิว (Texture)

ลักษณะ

การวิเคราะห์

ลักษณะ

หยาบ ละเอียด เรียบ ขรุขระ

การสร้าง

จากเส้น จากสี จากวัสดุ

 

1.6 น้ำหนัก (Value)

ลักษณะ

การวิเคราะห์

การไล่ระดับ

ค่อยเป็นค่อยไป ทันทีทันใด

ความเข้ม

อ่อน แก่ กลาง

 

1.7 บริเวณว่าง (Space)

ลักษณะ

การวิเคราะห์

ลักษณะ

ว่าง แน่น

การจัดวาง

สมดุล ไม่สมดุล

 

2. การวิเคราะห์แนวคิดในงานทัศนศิลป์

แนวคิดคือ ความคิด เนื้อหา หรืออารมณ์ที่ศิลปินต้องการสื่อผ่านผลงาน

คำถามเพื่อวิเคราะห์แนวคิด:

1.      ศิลปินต้องการสื่ออะไร?

2.      ใช้เรื่องราวอะไรในการสื่อ?

3.      ใช้สัญลักษณ์อะไรในการสื่อ?

4.      ผู้ชมรู้สึกอย่างไรเมื่อเห็นผลงาน?

2.1 ตัวอย่างแนวคิดในการสร้างสรรค์งานศิลปะ

แนวคิด

ลักษณะ

ตัวอย่าง

ความงามของธรรมชาติ

ถ่ายทอดความงดงามของธรรมชาติ

ภาพทิวทัศน์ ภาพดอกไม้

ความรัก

สื่อความรัก ความผูกพัน

ภาพคู่รัก ภาพครอบครัว

ความทุกข์

สื่อความเศร้า ความเจ็บปวด

สีหม่น เส้นหัก ภาพคนทุกข์

ความสนุกสนาน

สื่อความสุข ความร่าเริง

สีสด เส้นโค้ง

การวิพากษ์สังคม

สื่อปัญหาสังคม

สัญลักษณ์ การเปรียบเทียบ

 

3. ความสัมพันธ์ระหว่างทัศนธาตุกับแนวคิด

ศิลปินเลือกใช้ทัศนธาตุเพื่อสื่อแนวคิดที่ต้องการ

แนวคิด

ทัศนธาตุที่ใช้

ความมั่นคง

เส้นตรง รูปทรงเรขาคณิต สีเข้ม

ความอ่อนโยน

เส้นโค้ง รูปทรงอิสระ สีอ่อน

ความรุนแรง

เส้นหัก สีแดง สีดำ

ความสงบ

เส้นตรงแนวนอน สีเย็น บริเวณว่าง

ความเคลื่อนไหว

เส้นเฉียง เส้นหยัก สีตัดกัน

 

4. ขั้นตอนการวิเคราะห์งานทัศนศิลป์

ขั้นตอน

กิจกรรม

1. พรรณนา

บรรยายสิ่งที่เห็นในภาพ

2. วิเคราะห์

วิเคราะห์ทัศนธาตุและหลักการออกแบบ

3. ตีความ

ตีความหมาย แนวคิด อารมณ์

4. ประเมิน

ประเมินคุณค่า ความสำเร็จ

 

5. สรุป

การวิเคราะห์รูปแบบทัศนธาตุและแนวคิดในงานทัศนศิลป์ช่วยให้เราเข้าใจวิธีการทำงานของศิลปินและความหมายที่ซ่อนอยู่ในผลงาน การวิเคราะห์ที่ดีต้องอาศัยการสังเกตอย่างละเอียดและการคิดอย่างมีเหตุผล

Last modified: Tuesday, 21 April 2026, 4:59 PM