ใบความรู้ที่ 6.1 เรื่อง การประเมินและวิจารณ์งานทัศนศิลป์
ใบความรู้ที่ 6.1
เรื่อง การประเมินและวิจารณ์งานทัศนศิลป์
รายวิชา ศ๒๒๑๐๑ ทัศนศิลป์ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2
1. การประเมินงานศิลปะคืออะไร?
การประเมินงานศิลปะ (Art Assessment) คือ กระบวนการพิจารณาและตัดสินคุณค่าของผลงานศิลปะ โดยใช้เกณฑ์ที่ชัดเจน เป็นระบบ และเป็นธรรม เพื่อให้ทราบถึงจุดเด่น จุดที่ควรพัฒนา และคุณค่าของผลงานนั้นๆ
2. หลักเกณฑ์การประเมินงานทัศนศิลป์
เกณฑ์การประเมินที่ดีควรครอบคลุมหลายด้าน ดังนี้:
2.1 ด้านเนื้อหา (Content)
|
รายการ |
คำถามที่ใช้ประเมิน |
|
แนวคิด |
ผลงานมีแนวคิดชัดเจนหรือไม่ |
|
การสื่อความหมาย |
สื่อถึงสิ่งที่ต้องการหรือไม่ |
|
เรื่องราว |
เนื้อหาน่าสนใจหรือไม่ |
2.2 ด้านเทคนิค (Technique)
|
รายการ |
คำถามที่ใช้ประเมิน |
|
การใช้วัสดุ |
เลือกวัสดุเหมาะสมหรือไม่ |
|
การใช้อุปกรณ์ |
ใช้อุปกรณ์ถูกต้องหรือไม่ |
|
ความชำนาญ |
มีทักษะในการสร้างงานหรือไม่ |
2.3 ด้านองค์ประกอบศิลป์ (Composition)
|
รายการ |
คำถามที่ใช้ประเมิน |
|
การจัดวาง |
มีความสมดุลหรือไม่ |
|
จุดเด่น |
มีจุดสนใจชัดเจนหรือไม่ |
|
ความกลมกลืน |
องค์ประกอบเข้ากันหรือไม่ |
2.4 ด้านความคิดสร้างสรรค์ (Creativity)
|
รายการ |
คำถามที่ใช้ประเมิน |
|
ความแปลกใหม่ |
มีเอกลักษณ์ ไม่ซ้ำใครหรือไม่ |
|
จินตนาการ |
มีการคิดนอกกรอบหรือไม่ |
3. การสร้างเกณฑ์การประเมิน (Rubrics)
Rubrics คือ ตารางเกณฑ์การประเมินที่ระบุระดับคุณภาพของผลงานในแต่ละด้าน ช่วยให้การประเมินมีความเป็นมาตรฐานมากขึ้น
ตัวอย่าง Rubrics การประเมินภาพวาด
|
เกณฑ์ |
ดีมาก (4) |
ดี (3) |
พอใช้ (2) |
ปรับปรุง (1) |
|
ความคิดสร้างสรรค์ |
แปลกใหม่ ไม่ซ้ำใคร |
มีความแปลกใหม่ |
มีบ้างเล็กน้อย |
ไม่มี |
|
การใช้สี |
สีสวย กลมกลืน |
สีเหมาะสม |
สีพอใช้ |
สีไม่เหมาะสม |
|
การจัดองค์ประกอบ |
สมดุล จุดเด่นชัด |
จุดเด่นชัด |
มีจุดเด่น |
ไม่มีจุดเด่น |
|
ความประณีต |
เรียบร้อยมาก |
เรียบร้อย |
มีรอยเปรอะ |
ไม่เรียบร้อย |
4. ขั้นตอนการวิจารณ์งานศิลปะ (4 ขั้นตอน)
|
ขั้นตอน |
คำอธิบาย |
คำถามตัวอย่าง |
|
1. พรรณนา (Description) |
บรรยายสิ่งที่เห็นในผลงานโดยไม่ตัดสินคุณค่า |
เห็นอะไรบ้าง? มีรูปทรงอะไร? สีอะไร? |
|
2. วิเคราะห์ (Analysis) |
วิเคราะห์ทัศนธาตุและหลักการออกแบบ |
ใช้เส้นแบบไหน? จุดเด่นอยู่ที่ไหน? สีตัดกันหรือกลมกลืน? |
|
3. ตีความ (Interpretation) |
ตีความหมาย แนวคิด อารมณ์ที่ศิลปินต้องการสื่อ |
ศิลปินต้องการสื่ออะไร? งานนี้ให้ความรู้สึกอย่างไร? |
|
4. ประเมิน (Judgment) |
ตัดสินคุณค่าโดยใช้เกณฑ์ที่กำหนด |
งานนี้ประสบความสำเร็จหรือไม่? มีคุณค่าอย่างไร? |
5. การวิจารณ์อย่างสร้างสรรค์ (Constructive Criticism)
หลักการวิจารณ์อย่างสร้างสรรค์
|
ข้อ |
หลักการ |
ตัวอย่าง |
|
1 |
ชมในส่วนที่ดีก่อน |
“ภาพนี้ใช้สีสวยมาก โดยเฉพาะสีฟ้าที่เข้ากันได้ดี” |
|
2 |
วิจารณ์ที่ผลงาน ไม่ใช่ตัวบุคคล |
“ภาพนี้ควรเพิ่มรายละเอียดในส่วนเงา” (ไม่ใช่ “แกวาดไม่ดี”) |
|
3 |
บอกเหตุผล |
“เพราะการเพิ่มเงาจะช่วยให้ภาพดูมีมิติมากขึ้น” |
|
4 |
เสนอแนะแนวทางแก้ไข |
“ลองใช้ดินสอลงน้ำหนักอ่อนก่อน แล้วค่อยเพิ่มเข้ม” |
|
5 |
ใช้ภาษาสุภาพ |
“ถ้าปรับตรงนี้... อาจจะดูดีขึ้นนะ” |
6. การจัดทำแฟ้มสะสมผลงาน (Portfolio)
แฟ้มสะสมผลงาน คือ การรวบรวมผลงานของตนเองไว้อย่างเป็นระบบ เพื่อแสดงพัฒนาการและความสามารถ
องค์ประกอบของแฟ้มสะสมผลงาน
|
องค์ประกอบ |
คำอธิบาย |
|
หน้าปก |
ชื่อ-สกุล ชั้น เลขที่ ปีการศึกษา |
|
สารบัญ |
แสดงรายการผลงานและหน้า |
|
ผลงาน |
ผลงานที่ผ่านมา อย่างน้อย 5-10 ชิ้น |
|
คำอธิบายผลงาน |
ชื่อผลงาน แนวคิด เทคนิค |
|
บันทึกการพัฒนา |
ก่อนปรับปรุง-หลังปรับปรุง |
|
การประเมิน |
ประเมินตนเอง และประเมินโดยเพื่อน/ครู |
ประโยชน์ของแฟ้มสะสมผลงาน
-
แสดงพัฒนาการของตนเอง
-
ใช้เป็นหลักฐานในการสมัครเรียนหรือทำงาน
-
ช่วยให้เห็นจุดแข็งและจุดที่ควรพัฒนา
-
เกิดความภาคภูมิใจในผลงานของตนเอง