ใบความรู้ที่ 8.1 เรื่อง วัฒนธรรมในงานทัศนศิลป์ปัจจุบัน
ใบความรู้ที่ 8.1
เรื่อง วัฒนธรรมในงานทัศนศิลป์ปัจจุบัน
รายวิชา ศ๒๒๑๐๑ ทัศนศิลป์ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2
1. วัฒนธรรมกับงานทัศนศิลป์
วัฒนธรรม คือ วิถีชีวิต ความเชื่อ ค่านิยม ประเพณี และสิ่งที่ดีงามของสังคมที่สืบทอดกันมา
งานทัศนศิลป์ คือ ผลงานที่สร้างสรรค์ขึ้นเพื่อตอบสนองความต้องการทางสุนทรียะและสื่อสารความหมาย
วัฒนธรรมกับงานทัศนศิลป์มีความสัมพันธ์กันอย่างลึกซึ้ง วัฒนธรรมเป็นแหล่งแรงบันดาลใจและกำหนดรูปแบบของงานศิลปะ ขณะเดียวกันงานศิลปะก็สะท้อนให้เห็นวัฒนธรรมของสังคมนั้นๆ
2. วัฒนธรรมไทยในงานทัศนศิลป์
2.1 ลักษณะเด่นของศิลปะไทย
-
ความอ่อนช้อย ประณีต มีแบบแผน
-
ได้รับอิทธิพลจากพุทธศาสนา
-
การใช้สีธรรมชาติและทองคำเปลว
-
มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว
2.2 ตัวอย่างวัฒนธรรมไทยที่ปรากฏในงานทัศนศิลป์
|
วัฒนธรรม |
ลักษณะที่ปรากฏในงานศิลปะ |
ตัวอย่าง |
|
ความเชื่อทางพุทธศาสนา |
จิตรกรรมฝาผนังวัด ภาพพุทธประวัติ ชาดก |
จิตรกรรมวัดสุทัศน์ |
|
ลวดลายไทย |
ลายกระหนก ลายประจำยาม ลายก้านขด |
งานแกะสลักไม้ งานปูนปั้น |
|
วิถีชีวิตชนบท |
ภาพชาวนาทำนา ภาพตลาดน้ำ |
ผลงานของถวัลย์ ดัชนี |
|
ประเพณีและพิธีกรรม |
ภาพแห่พระ ภาพลอยกระทง |
จิตรกรรมร่วมสมัย |
2.3 แนวคิดในการออกแบบงานศิลปะไทย
-
การรักษาแบบแผนและขนบธรรมเนียม
-
การสืบทอดภูมิปัญญาจากรุ่นสู่รุ่น
-
การผสมผสานกับความร่วมสมัยโดยยังคงเอกลักษณ์
3. วัฒนธรรมสากลในงานทัศนศิลป์
3.1 ศิลปะตะวันออก (ญี่ปุ่น จีน อินเดีย)
|
ประเทศ |
ลักษณะเด่น |
ตัวอย่าง |
|
ญี่ปุ่น |
ความเรียบง่าย ธรรมชาติ ว่างเปล่า |
ภาพวาดอุคิโยะเอะ ภาพพิมพ์หิน |
|
จีน |
สีสันสดใส ลวดลายมงคล |
จิตรกรรมม้วน ภาพเขียนพู่กันจีน |
|
อินเดีย |
สีสันจัดจ้าน เรื่องราวทางศาสนา |
จิตรกรรมถ้ำอชันตา ภาพมินิเอเจอร์ |
3.2 ศิลปะตะวันตก (ยุโรป อเมริกา)
|
ยุคสมัย |
ลักษณะเด่น |
ตัวอย่าง |
|
เรอเนสซองซ์ |
แสงเงา สัดส่วนสมจริง |
ภาพโมนาลิซ่า (ดาวินชี) |
|
อิมเพรสชันนิสม์ |
การใช้แสงสี การระบายเป็นแต้ม |
ภาพทิวทัศน์ (โมเนต์) |
|
สมัยใหม่ |
อิสระ ไม่มีแบบแผนตายตัว |
ภาพนามธรรม (ปิกัสโซ) |
|
ร่วมสมัย |
หลากหลาย สื่อผสม |
งานติดตั้ง (Installation Art) |
3.3 แนวคิดในการออกแบบงานศิลปะสากล
-
การแสดงออกถึงความเป็นปัจเจกบุคคล
-
การแหกกฎและสร้างสรรค์สิ่งใหม่
-
การสะท้อนปัญหาสังคมและการเมือง
4. การเปรียบเทียบแนวคิดงานทัศนศิลป์ไทยและสากล
|
ประเด็น |
ศิลปะไทย |
ศิลปะสากล |
|
แนวคิดหลัก |
สืบทอดแบบแผน รักษาเอกลักษณ์ |
การแสดงออกส่วนตัว การแหกกฎ |
|
แรงบันดาลใจ |
ศาสนา ธรรมชาติ วิถีชีวิต |
สังคม การเมือง อารมณ์ |
|
รูปแบบ |
มีแบบแผนตายตัว เน้นความประณีต |
หลากหลาย เปลี่ยนแปลงตามยุค |
|
การรับอิทธิพล |
จากชาติใกล้เคียง (ขอม จีน อินเดีย) |
ทั่วโลก ผ่านการแลกเปลี่ยน |
|
เอกลักษณ์ |
อ่อนช้อย งดงาม ประณีต |
แตกต่างกันตามยุคสมัย |
5. ความสัมพันธ์ระหว่างวัฒนธรรมกับงานทัศนศิลป์
วัฒนธรรมมีอิทธิพลต่องานศิลปะในด้านต่างๆ:
-
เนื้อหา: ศิลปะมักเล่าเรื่องราวเกี่ยวกับความเชื่อ ประเพณี
-
รูปแบบ: รูปทรง สี เส้น ที่เป็นเอกลักษณ์ของแต่ละวัฒนธรรม
-
เทคนิค: วิธีการสร้างงานที่สืบทอดกันมา
งานศิลปะสะท้อนวัฒนธรรมในด้านต่างๆ:
-
สะท้อนค่านิยมและวิถีชีวิตของคนในยุคสมัย
-
บันทึกเหตุการณ์สำคัญทางประวัติศาสตร์
-
แสดงถึงความเจริญรุ่งเรืองของสังคม
6. การผสมผสานวัฒนธรรมในงานทัศนศิลป์ปัจจุบัน
ศิลปินร่วมสมัยนิยมนำวัฒนธรรมต่างๆ มาผสมผสานเพื่อสร้างเอกลักษณ์ใหม่
ตัวอย่างศิลปินไทยที่ผสมผสานวัฒนธรรม
-
จักรพันธุ์ โปษยกฤต: ผสมผสานลายไทยกับเทคนิคจิตรกรรมร่วมสมัย
-
ถวัลย์ ดัชนี: นำวิถีชีวิตชนบทไทยมาถ่ายทอดด้วยเทคนิคสากล
-
เฉลิมชัย โฆษิตพิพัฒน์: จิตรกรรมไทยแนวอลังการ ผสมผสานจินตนาการร่วมสมัย
ข้อดีของการผสมผสานวัฒนธรรม
-
สร้างสรรค์ผลงานที่มีเอกลักษณ์ใหม่
-
ทำให้ศิลปะไทยเป็นที่รู้จักในระดับสากล
-
สร้างความเข้าใจระหว่างวัฒนธรรม