ใบความรู้ที่ 8.1 เรื่อง นาฏศิลป์พื้นเมืองของไทย
0%
Completion requirements
ใบความรู้ที่ 8.1
เรื่อง นาฏศิลป์พื้นเมืองของไทย
รายวิชา ศ๒๒๑๐๒ ดนตรี-นาฏศิลป์ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2
1. นาฏศิลป์พื้นเมืองคืออะไร?
นาฏศิลป์พื้นเมือง (Folk Dance) คือ การแสดงรำและฟ้อนที่มีต้นกำเนิดในท้องถิ่นต่างๆ ของไทย สะท้อนวิถีชีวิต ความเชื่อ และวัฒนธรรมของคนในแต่ละภูมิภาค มีเอกลักษณ์เฉพาะตัวแตกต่างกันไปตามปัจจัยทางภูมิศาสตร์ ประวัติศาสตร์ และสังคม
2. นาฏศิลป์พื้นเมืองภาคเหนือ (ล้านนา)
การแสดง |
ลักษณะ |
เครื่องแต่งกาย |
ดนตรี |
ฟ้อนเล็บ |
รำช้า อ่อนช้อย ใช้นิ้วสวมเล็บยาว |
สาวเหนือ ชุดพื้นเมือง สีสันสดใส |
วงดนตรีพื้นเมือง (สะล้อ ซึง ปี่) |
ฟ้อนเทียน |
รำช้า ถือเทียน แสดงในงานบุญ |
ชุดพื้นเมือง ถือเทียน |
วงดนตรีพื้นเมือง |
ฟ้อนดาบ |
รำเร็ว แข็งแรง ใช้อุปกรณ์ดาบ |
ชุดนักรบ |
กลอง ฉาบ |
ฟ้อนสาวไหม |
แสดงการทอผ้า เก็บไหม |
ชุดชาวบ้าน |
เพลงพื้นเมือง |
เอกลักษณ์: อ่อนช้อย นุ่มนวล มีลีลาช้า สะท้อนความงามของหญิงสาวล้านนา
3. นาฏศิลป์พื้นเมืองภาคตะวันออกเฉียงเหนือ (อีสาน)
การแสดง |
ลักษณะ |
เครื่องแต่งกาย |
ดนตรี |
ฟ้อนผีฟ้า |
รำเร็ว ตีตัว เชื่อมโยงความเชื่อ |
ชุดสีสดใส มีผ้าคลุม |
กลอง ฉิ่ง |
ฟ้อนแคน |
รำคู่ชาย-หญิง ใช้แคนประกอบ |
ชุดพื้นเมือง |
แคน |
เซิ้ง |
รำสนุกสนาน มีจังหวะเร็ว |
ชุดชาวนา สาวอีสาน |
โหวด โปงลาง |
สาวครวญ |
รำช้า แสดงความเศร้า |
ชุดพื้นเมือง |
เพลงเศร้า |
เอกลักษณ์: มีลีลาเร็ว สนุกสนาน หรือแสดงความเชื่อทางจิตวิญญาณ ใช้แคนและโปงลางเป็นเครื่องดนตรีหลัก
4. นาฏศิลป์พื้นเมืองภาคกลาง
การแสดง |
ลักษณะ |
เครื่องแต่งกาย |
ดนตรี |
รำวงมาตรฐาน |
รำเป็นวง รื่นเริง มีท่ามาตรฐาน |
ชุดไทยประยุกต์ |
วงดนตรีไทย |
รำโทน |
รำประกอบจังหวะโทน ร่าเริง |
ชุดชาวบ้าน |
โทน รำมะนา |
รำตะลุ่ม |
รำเร็วสนุกสนาน |
ชุดไทย |
วงปี่พาทย์ |
รำกลองยาว |
รำประกอบกลองยาว |
ชุดชาวบ้าน |
กลองยาว |
เอกลักษณ์: รื่นเริง สนุกสนาน มีท่ามาตรฐานที่กำหนดขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 6
5. นาฏศิลป์พื้นเมืองภาคใต้
เอกลักษณ์: มีท่าเฉพาะที่แข็งแรง มีพิธีกรรมแทรก เครื่องแต่งกายสีสันสดใส สะท้อนความเชื่อและวิถีชีวิตชาวใต้
การแสดง |
ลักษณะ |
เครื่องแต่งกาย |
ดนตรี |
รำโนรา |
รำประกอบพิธีกรรม มีท่าเฉพาะ ๑๒ ท่า |
ชุดโนรา สีสันสดใส มีปีก |
โนรา (ปี่ กลอง) |
รำตาหยิก |
รำสนุกสนาน เน้นลีลาตลก |
ชุดชาวใต้ |
กลอง |
ลิเกป่า |
การแสดงผสมการรำและบทตลก |
ชุดหลากสี |
กลอง ฉาบ |
รำโทนใต้ |
รำประกอบโทน |
ชุดพื้นเมือง |
โทน กลอง |
6. ปัจจัยที่มีผลต่อรูปแบบนาฏศิลป์พื้นเมือง
|
ปัจจัย |
คำอธิบาย |
|
ความเชื่อ |
การแสดงที่เกี่ยวกับพิธีกรรม (ฟ้อนผีฟ้า, รำโนรา) |
|
วิถีชีวิต |
การแสดงที่สะท้อนอาชีพ (ฟ้อนสาวไหม, เซิ้ง) |
|
ภูมิประเทศ |
ภาคเหนือมีท่าช้า เหมาะกับอากาศเย็น; ภาคอีสานมีท่าเร็ว |
|
เครื่องดนตรีท้องถิ่น |
แคน (อีสาน) สะล้อ ซึง (เหนือ) โทน (กลาง) โนรา (ใต้) |
7. การเปรียบเทียบนาฏศิลป์พื้นเมือง
ภาค |
ลีลา |
เครื่องแต่งกาย |
ดนตรี |
ความเชื่อ/วิถีชีวิต |
เหนือ |
ช้า อ่อนช้อย |
ชุดสาวเหนือ สีสด |
สะล้อ ซึง ปี่ |
ความงามของผู้หญิง |
อีสาน |
เร็ว สนุกสนาน |
ผ้าซิ่น หมวก |
แคน โปงลาง |
ความเชื่อ ความเป็นอยู่ |
กลาง |
รื่นเริง เป็นแบบแผน |
ชุดไทยประยุกต์ |
วงดนตรีไทย |
ความบันเทิง |
ใต้ |
แข็งแรง พิธีกรรม |
ชุดโนรา สีสด |
โนรา กลอง |
ความเชื่อทางพุทธ/ผี |
8. สรุป
นาฏศิลป์พื้นเมืองของไทยมีเอกลักษณ์เฉพาะแต่ละภาค เกิดจากความเชื่อ วิถีชีวิต และภูมิปัญญาท้องถิ่น การศึกษาเปรียบเทียบจะช่วยให้ผู้เรียนเข้าใจความหลากหลายทางวัฒนธรรมและเกิดความภาคภูมิใจในศิลปะพื้นเมืองของไทย
แก้ไขครั้งสุดท้าย: วันพุธ, 22 เมษายน 2026, 9:42AM