ใบความรู้ที่ 6.1 เรื่อง การสร้างสรรค์งานปั้นและงานสื่อผสม
ใบความรู้ที่ 6.1
เรื่อง การสร้างสรรค์งานปั้นและงานสื่อผสม
รายวิชา ศ๓๑๑๐๑ ทัศนศิลป์ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4
1. งานปั้นคืออะไร?
งานปั้น (Sculpture) คือ งานศิลปะที่สร้างสรรค์ขึ้นโดยการขึ้นรูปวัสดุให้มีปริมาตร 3 มิติ มีความกว้าง ยาว หนา สามารถมองได้รอบด้าน (หรือด้านเดียว สำหรับงานนูน) เช่น รูปปั้น พระพุทธรูป งานปั้นดินเผา
2. ประเภทของงานปั้นตามลักษณะ
|
ประเภท |
ลักษณะ |
ตัวอย่าง |
|
นูนต่ำ (Bas-relief) |
ปั้นนูนออกจากพื้นเล็กน้อย |
เหรียญกษาปณ์ ภาพปูนปั้นบางวัด |
|
นูนสูง (High relief) |
ปั้นนูนออกจากพื้นมาก เกือบเป็นอิสระ |
ภาพปั้นหน้าบันโบสถ์ |
|
ลอยตัว (Sculpture in the round) |
ปั้นรอบด้าน มองได้ทุกทิศทาง |
รูปปั้นคน สัตว์ |
3. วัสดุและอุปกรณ์ในการปั้น
วัสดุ |
ลักษณะ |
ข้อดี |
ข้อเสีย |
ดินน้ำมัน |
ไม่แห้ง นิ่ม |
ขึ้นรูปง่าย ใช้ซ้ำได้ |
ไม่แข็งตัว ละลายความร้อน |
ดินเหนียว |
ต้องรักษาความชื้น |
ราคาถูก ขึ้นรูปดี |
แตกเมื่อแห้ง ต้องเผา |
กระดาษอัด (Paper clay) |
ผสมกาวและเยื่อกระดาษ |
น้ำหนักเบา แข็งเมื่อแห้ง |
ใช้เวลาทำให้แห้ง |
ปูนปลาสเตอร์ |
ผงผสมน้ำ |
แข็งแรง เก็บรายละเอียดดี |
แข็งตัวเร็ว |
วัสดุเหลือใช้ |
กระดาษลัง ขวดพลาสติก ไม้ |
ต้นทุนต่ำ รักษาสิ่งแวดล้อม |
ความทนทานน้อย |
อุปกรณ์ที่ใช้ : ไม้แกะสลัก ไม้กลิ้ง แผ่นรองปั้น กาว กรรไกร คัตเตอร์ (ใช้ด้วยความระมัดระวัง)
4. เทคนิคการปั้นพื้นฐาน
|
เทคนิค |
วิธีการ |
การประยุกต์ |
|
การคลึง (Rolling) |
ใช้ฝ่ามือคลึงดินให้เป็นเส้นหรือก้อนกลม |
ทำขา แขน ลำตัว |
|
การกด/บีบ (Pressing/Pinching) |
ใช้นิ้วบีบดินให้เป็นรูปทรง |
ทำชาม ถ้วย รูปทรงกลวง |
|
การต่อเติม (Adding) |
นำดินแต่ละส่วนมาต่อกัน ใช้นิ้วกดให้แนบ |
ต่อส่วนต่างๆ ของรูปปั้น |
|
การขุด/แกะ (Carving) |
ใช้ไม้แกะสลักขุด ตัด ตกแต่ง |
ทำตา ปาก ลวดลาย |
|
การปะติด (Collage for 3D) |
นำวัสดุต่างๆ มาติดบนโครงสร้าง |
งานสื่อผสม |
5. งานสื่อผสม (Mixed Media)
งานสื่อผสม คือ การนำวัสดุและเทคนิคที่หลากหลายมาสร้างสรรค์ร่วมกันในงานชิ้นเดียว เช่น ดินน้ำมัน + กระดาษ + ผ้า + ไม้ + ลวด
ข้อดี : เพิ่มพื้นผิว สีสัน มิติ และความคิดสร้างสรรค์
ตัวอย่าง : ประติมากรรมจากขวดพลาสติก งานปั้นที่ใช้เศษผ้าห่อหุ้ม
6. ขั้นตอนการสร้างงานปั้นและงานสื่อผสม
text
1. กำหนดแนวคิด / เรื่องราว (Concept)
↓
2. วาดภาพร่าง (Sketch)
↓
3. เตรียมวัสดุและอุปกรณ์ (Materials)
↓
4. สร้างโครงสร้างหลัก (Armature / Base form)
↓
5. เพิ่มรายละเอียด (Detail)
↓
6. ตกแต่งพื้นผิวและสี (Surface & Color)
↓
7. จัดแสดง / นำเสนอ (Presentation)
7. ตัวอย่างงานปั้นที่มีชื่อเสียง
|
ผลงาน |
ศิลปิน |
ลักษณะเด่น |
|
รูปปั้น David |
มีเกลันเจโล |
ปั้นลอยตัว หินอ่อน |
|
พระพุทธรูปที่วัดพระแก้ว |
ช่างไทย |
ปั้นปางสมาธิ ทองคำ |
|
The Thinker |
โรแด็ง |
ปั้นลอยตัว ทองสัมฤทธิ์ |
|
งานปั้นจากวัสดุเหลือใช้ (ร่วมสมัย) |
ศิลปินไทย |
สื่อถึงสิ่งแวดล้อม |
8. ความสัมพันธ์ระหว่างงานปั้นกับสังคมและวัฒนธรรม
-
สะท้อนความเชื่อ: พระพุทธรูป สร้างเพื่อบูชา
-
บันทึกเหตุการณ์: อนุสาวรีย์วีรชน
-
สะท้อนวิถีชีวิต: งานปั้นรูปชาวนา ชาวประมง
-
ประเด็นสังคม: งานปั้นจากขยะเพื่อรณรงค์รักษาสิ่งแวดล้อม