ใบความรู้ที่ 6.1

เรื่อง การสร้างสรรค์งานปั้นและงานสื่อผสม
รายวิชา ศ๓๑๑๐๑ ทัศนศิลป์ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4

1. งานปั้นคืออะไร?

งานปั้น (Sculpture) คือ งานศิลปะที่สร้างสรรค์ขึ้นโดยการขึ้นรูปวัสดุให้มีปริมาตร 3 มิติ มีความกว้าง ยาว หนา สามารถมองได้รอบด้าน (หรือด้านเดียว สำหรับงานนูน) เช่น รูปปั้น พระพุทธรูป งานปั้นดินเผา

2. ประเภทของงานปั้นตามลักษณะ

ประเภท

ลักษณะ

ตัวอย่าง

นูนต่ำ (Bas-relief)

ปั้นนูนออกจากพื้นเล็กน้อย

เหรียญกษาปณ์ ภาพปูนปั้นบางวัด

นูนสูง (High relief)

ปั้นนูนออกจากพื้นมาก เกือบเป็นอิสระ

ภาพปั้นหน้าบันโบสถ์

ลอยตัว (Sculpture in the round)

ปั้นรอบด้าน มองได้ทุกทิศทาง

รูปปั้นคน สัตว์

 3. วัสดุและอุปกรณ์ในการปั้น

วัสดุ

ลักษณะ

ข้อดี

ข้อเสีย

ดินน้ำมัน

ไม่แห้ง นิ่ม

ขึ้นรูปง่าย ใช้ซ้ำได้

ไม่แข็งตัว ละลายความร้อน

ดินเหนียว

ต้องรักษาความชื้น

ราคาถูก ขึ้นรูปดี

แตกเมื่อแห้ง ต้องเผา

กระดาษอัด (Paper clay)

ผสมกาวและเยื่อกระดาษ

น้ำหนักเบา แข็งเมื่อแห้ง

ใช้เวลาทำให้แห้ง

ปูนปลาสเตอร์

ผงผสมน้ำ

แข็งแรง เก็บรายละเอียดดี

แข็งตัวเร็ว

วัสดุเหลือใช้

กระดาษลัง ขวดพลาสติก ไม้

ต้นทุนต่ำ รักษาสิ่งแวดล้อม

ความทนทานน้อย

อุปกรณ์ที่ใช้ : ไม้แกะสลัก ไม้กลิ้ง แผ่นรองปั้น กาว กรรไกร คัตเตอร์ (ใช้ด้วยความระมัดระวัง)

4. เทคนิคการปั้นพื้นฐาน

เทคนิค

วิธีการ

การประยุกต์

การคลึง (Rolling)

ใช้ฝ่ามือคลึงดินให้เป็นเส้นหรือก้อนกลม

ทำขา แขน ลำตัว

การกด/บีบ (Pressing/Pinching)

ใช้นิ้วบีบดินให้เป็นรูปทรง

ทำชาม ถ้วย รูปทรงกลวง

การต่อเติม (Adding)

นำดินแต่ละส่วนมาต่อกัน ใช้นิ้วกดให้แนบ

ต่อส่วนต่างๆ ของรูปปั้น

การขุด/แกะ (Carving)

ใช้ไม้แกะสลักขุด ตัด ตกแต่ง

ทำตา ปาก ลวดลาย

การปะติด (Collage for 3D)

นำวัสดุต่างๆ มาติดบนโครงสร้าง

งานสื่อผสม

 5. งานสื่อผสม (Mixed Media)

งานสื่อผสม คือ การนำวัสดุและเทคนิคที่หลากหลายมาสร้างสรรค์ร่วมกันในงานชิ้นเดียว เช่น ดินน้ำมัน + กระดาษ + ผ้า + ไม้ + ลวด

ข้อดี : เพิ่มพื้นผิว สีสัน มิติ และความคิดสร้างสรรค์
ตัวอย่าง : ประติมากรรมจากขวดพลาสติก งานปั้นที่ใช้เศษผ้าห่อหุ้ม

6. ขั้นตอนการสร้างงานปั้นและงานสื่อผสม

text

1. กำหนดแนวคิด / เรื่องราว (Concept)

2. วาดภาพร่าง (Sketch)

3. เตรียมวัสดุและอุปกรณ์ (Materials)

4. สร้างโครงสร้างหลัก (Armature / Base form)

5. เพิ่มรายละเอียด (Detail)

6. ตกแต่งพื้นผิวและสี (Surface & Color)

7. จัดแสดง / นำเสนอ (Presentation)

 7. ตัวอย่างงานปั้นที่มีชื่อเสียง

ผลงาน

ศิลปิน

ลักษณะเด่น

รูปปั้น David

มีเกลันเจโล

ปั้นลอยตัว หินอ่อน

พระพุทธรูปที่วัดพระแก้ว

ช่างไทย

ปั้นปางสมาธิ ทองคำ

The Thinker

โรแด็ง

ปั้นลอยตัว ทองสัมฤทธิ์

งานปั้นจากวัสดุเหลือใช้ (ร่วมสมัย)

ศิลปินไทย

สื่อถึงสิ่งแวดล้อม

 8. ความสัมพันธ์ระหว่างงานปั้นกับสังคมและวัฒนธรรม

  • สะท้อนความเชื่อ: พระพุทธรูป สร้างเพื่อบูชา

  • บันทึกเหตุการณ์: อนุสาวรีย์วีรชน

  • สะท้อนวิถีชีวิต: งานปั้นรูปชาวนา ชาวประมง

  • ประเด็นสังคม: งานปั้นจากขยะเพื่อรณรงค์รักษาสิ่งแวดล้อม

 9. สรุป

การสร้างสรรค์งานปั้นและงานสื่อผสมเปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้แสดงออกทางความคิดและอารมณ์ผ่านรูปทรง 3 มิติ การเลือกใช้วัสดุที่เหมาะสมและเทคนิคที่หลากหลายจะช่วยให้ผลงานมีคุณค่าและสื่อความหมายได้ดี

 

แก้ไขครั้งสุดท้าย: วันพฤหัสบดี, 23 เมษายน 2026, 3:29PM