ใบความรู้ที่ 7.1 เรื่อง อิทธิพลของวัฒนธรรมต่องานศิลป์
ใบความรู้ที่ 7.1
เรื่อง อิทธิพลของวัฒนธรรมต่องานศิลป์
รายวิชา ศ๓๑๑๐๑ ทัศนศิลป์ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4
1. วัฒนธรรมคืออะไร?
วัฒนธรรม (Culture) คือ วิถีชีวิต ความเชื่อ ค่านิยม ประเพณี และสิ่งที่ดีงามของสังคมที่สืบทอดกันมา ประกอบด้วยองค์ประกอบต่างๆ เช่น ศาสนา ภาษา อาหาร การแต่งงาน ศิลปะ ดนตรี ฯลฯ
2. ความสัมพันธ์ระหว่างวัฒนธรรมกับงานทัศนศิลป์
วัฒนธรรมกับงานทัศนศิลป์มีความสัมพันธ์ที่แยกกันไม่ออกใน 3 ลักษณะ:
|
ลักษณะความสัมพันธ์ |
คำอธิบาย |
|
วัฒนธรรมเป็นแหล่งบันดาลใจ |
ศิลปินได้รับแรงบันดาลใจจากความเชื่อ วิถีชีวิต ประเพณีของสังคม |
|
ศิลปะสะท้อนวัฒนธรรม |
ผลงานศิลปะบอกเล่าเรื่องราวของสังคมในยุคนั้น |
|
ศิลปะสืบทอดวัฒนธรรม |
งานศิลปะช่วยอนุรักษ์และเผยแพร่วัฒนธรรมให้คงอยู่ |
3. ปัจจัยทางวัฒนธรรมที่มีอิทธิพลต่องานทัศนศิลป์
|
ปัจจัย |
อิทธิพล |
ตัวอย่าง |
|
ศาสนาและความเชื่อ |
กำหนดเนื้อหา จุดประสงค์ และสัญลักษณ์ |
พระพุทธรูป จิตรกรรมฝาผนังวัด โบสถ์ ภาพพระเยซู |
|
วิถีชีวิตและอาชีพ |
สะท้อนการดำเนินชีวิตประจำวัน |
ภาพชาวนา ภาพประมง ภาพตลาด |
|
ประเพณีและพิธีกรรม |
บันทึกและสืบทอดประเพณี |
ภาพแห่พระ ภาพลอยกระทง ภาพเทศกาล |
|
วัสดุท้องถิ่น |
กำหนดเทคนิคและรูปแบบ |
สีธรรมชาติจากดิน พืช; ไม้ หินในท้องถิ่น |
|
การติดต่อกับต่างชาติ |
รับอิทธิพลจากภายนอก |
ลายไทยรับอิทธิพลจีน-เขมร; ศิลปะไทยร่วมสมัย |
|
สภาพภูมิศาสตร์ |
ส่งผลต่อรูปทรง สีสัน |
ภาพทะเลในภาคใต้ ภาพภูเขาในภาคเหนือ |
4. ตัวอย่างงานทัศนศิลป์ที่ได้รับอิทธิพลจากวัฒนธรรมต่างๆ
4.1 ศิลปะไทย (วัฒนธรรมพุทธศาสนา)
-
ลักษณะเด่น: อ่อนช้อย ประณีต ลวดลายธรรมชาติ สีทอง
-
ตัวอย่าง: จิตรกรรมฝาผนังวัดสุทัศน์, พระพุทธรูป, ลวดลายไทย
-
ปัจจัย: พุทธศาสนา, วิถีชีวิตเกษตรกรรม, ราชสำนัก
4.2 ศิลปะญี่ปุ่น (วัฒนธรรมเซน)
-
ลักษณะเด่น: เรียบง่าย ว่างเปล่า (Ma), เน้นธรรมชาติ
-
ตัวอย่าง: ภาพพิมพ์อุคิโยะเอะ, ภาพวาดซูมิเอะ (หมึกดำ)
-
ปัจจัย: พุทธศาสนานิกายเซน, ความเชื่อเรื่องความไม่เที่ยง (Wabi-sabi)
4.3 ศิลปะจีน (วัฒนธรรมขงจื๊อ-เต๋า)
-
ลักษณะเด่น: สีสันสดใส ลวดลายมงคล (มังกร นกฟีนิกซ์)
-
ตัวอย่าง: จิตรกรรมม้วน, ภาพเขียนพู่กันจีน
-
ปัจจัย: ขงจื๊อ, เต๋า, ความเชื่อเรื่องฮวงจุ้ย
4.4 ศิลปะยุโรปยุคเรอเนสซองซ์ (วัฒนธรรมคริสต์-มนุษยนิยม)
-
ลักษณะเด่น: แสงเงา สัดส่วนสมจริง เน้นมนุษย์
-
ตัวอย่าง: ภาพโมนาลิซ่า (ดาวินชี), The Last Supper
-
ปัจจัย: คริสต์ศาสนา, มนุษยนิยม, การฟื้นฟูศิลปะกรีก-โรมัน
4.5 ศิลปะอินเดีย (วัฒนธรรมฮินดู)
-
ลักษณะเด่น: สีสันจัดจ้าน รูปทรงอวบอ้วน มีสัญลักษณ์
-
ตัวอย่าง: จิตรกรรมถ้ำอชันตา, ภาพเทพเจ้าฮินดู
-
ปัจจัย: ศาสนาฮินดู, พุทธศาสนา, วรรณคดีมหากาพย์
4.6 ศิลปะแอฟริกา (วัฒนธรรมความเชื่อดั้งเดิม)
-
ลักษณะเด่น: นามธรรม พื้นผิวขรุขระ หน้ากาก
-
ตัวอย่าง: หน้ากากพิธีกรรม, รูปปั้นไม้
-
ปัจจัย: ความเชื่อเรื่องผีบรรพบุรุษ, พิธีกรรม, วัสดุธรรมชาติ
5. การเปรียบเทียบศิลปะจากวัฒนธรรมที่แตกต่างกัน
|
วัฒนธรรม |
ลักษณะเด่นทางศิลปะ |
ปัจจัยหลัก |
|
ไทย |
อ่อนช้อย ประณีต สีทอง |
พุทธศาสนา |
|
ญี่ปุ่น |
เรียบง่าย ว่างเปล่า |
เซน, ธรรมชาติ |
|
จีน |
สีสด ลวดลายมงคล |
ขงจื๊อ, ความเชื่อ |
|
อินเดีย |
สีจัด รูปทรงอวบ |
ฮินดู |
|
ยุโรป |
แสงเงา สัดส่วนสมจริง |
คริสต์, มนุษยนิยม |
|
แอฟริกา |
นามธรรม หน้ากาก |
ความเชื่อดั้งเดิม |
6. อิทธิพลของวัฒนธรรมระหว่างประเทศที่มีต่องานศิลปะ
ในยุคโลกาภิวัตน์ วัฒนธรรมต่างๆ ได้รับอิทธิพลซึ่งกันและกัน ทำให้เกิดศิลปะรูปแบบใหม่ๆ เช่น:
-
ศิลปะไทยร่วมสมัย ผสมผสานลายไทยกับเทคนิคสากล (จักรพันธุ์ โปษยกฤต, เฉลิมชัย โฆษิตพิพัฒน์)
-
ป๊อปอาร์ต (Pop Art) ในอเมริกาและยุโรป รับอิทธิพลจากวัฒนธรรมบริโภคนิยม
-
แอนิเมะ ที่ได้รับความนิยมทั่วโลก สร้างจากวัฒนธรรมญี่ปุ่นผสมกับเทคโนโลยีสากล