ใบความรู้ที่ 3.1

เรื่อง การอนุรักษ์ดนตรีไทย
รายวิชา ศ๓๑๑๐๒ ดนตรี ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4

1. การอนุรักษ์ดนตรีไทยคืออะไร?

การอนุรักษ์ดนตรีไทย คือ การปกป้อง รักษา สืบสาน พัฒนา และเผยแพร่มรดกทางดนตรีไทยให้คงอยู่และสืบทอดไปยังรุ่นต่อไป โดยไม่ให้สูญหายหรือถูกกลืนหายไปตามกาลเวลา

2. คุณค่าของดนตรีไทย

คุณค่าด้าน

คำอธิบาย

ตัวอย่าง

ศิลปะ

ความไพเราะ เอกลักษณ์ เทคนิคการประพันธ์

เพลงเขมรไทรโยค เพลงโหมโรง

วัฒนธรรม

สะท้อนวิถีชีวิต ความเชื่อ ประเพณี

เพลงในพิธีกรรม เพลงพื้นบ้าน

ประวัติศาสตร์

บันทึกเรื่องราวและเหตุการณ์สำคัญ

เพลงสรรเสริญพระบารมี เพลงประวัติศาสตร์

จิตใจ

สร้างความสงบ สุนทรียภาพ ความภาคภูมิใจ

การฟังเพลงไทยช่วยผ่อนคลาย

 3. วิธีการอนุรักษ์ดนตรีไทย

วิธีการ

รายละเอียด

ตัวอย่าง

ด้านการศึกษา

จัดการเรียนรู้ในระบบโรงเรียน

วิชาดนตรีไทยในหลักสูตร วงดนตรีไทยโรงเรียน

ด้านการสืบทอด

ถ่ายทอดจากครูสู่ศิษย์

การเรียนแบบตัวต่อตัว ระบบพี่เลี้ยง

ด้านการเผยแพร่

จัดแสดง ประกวด ใช้สื่อออนไลน์

การแสดงในงานวัด การประกวดวงดนตรีไทย YouTube

ด้านการส่งเสริม

สนับสนุนศิลปิน ทุน พิพิธภัณฑ์

รางวัลศิลปินแห่งชาติ ทุนเรียนดนตรีไทย

ด้านการต่อยอด

ประยุกต์ร่วมสมัย

วงดนตรีไทยผสมสากล (ฟิวชั่น)

 4. บทบาทของดนตรีไทยในการสะท้อนแนวคิดและค่านิยมที่เปลี่ยนไป

ยุคสมัย

แนวคิด/ค่านิยม

ลักษณะดนตรี

อดีต (สุโขทัย-อยุธยา)

ศาสนา ราชสำนัก พิธีกรรม

เพลงในพิธีกรรม เพลงสรรเสริญ

รัตนโกสินทร์ตอนต้น

ชาตินิยม อนุรักษ์นิยม

เพลงไทยเดิม เพลงหน้าพาทย์

ปัจจุบัน

ทันสมัย สากล สร้างสรรค์

ดนตรีไทยฟิวชั่น เพลงไทยร่วมสมัย

5. หน่วยงานและบุคคลสำคัญในการอนุรักษ์ดนตรีไทย

หน่วยงาน

  • กรมส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม

  • สำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ

  • มหาวิทยาลัย (คณะศิลปกรรมศาสตร์ คณะดุริยางคศาสตร์)

  • สถานีวิทยุและโทรทัศน์เพื่อการศึกษา

บุคคลสำคัญ

  • ครูเอื้อ สุนทรสนาน (ศิลปินแห่งชาติ) ผู้ประพันธ์เพลงไทยสากล

  • ครูมนตรี ตราโมท (ศิลปินแห่งชาติ) ผู้เชี่ยวชาญดนตรีไทย

  • ครูประสิทธิ์ ถาวร ผู้ฟื้นฟูเพลงไทยเดิม

6. การสร้างเกณฑ์การประเมินคุณภาพการเล่นดนตรี

ตัวอย่างเกณฑ์การประเมินการบรรเลงระนาดเอก (คะแนนรวม 20 คะแนน)

เกณฑ์

ดีมาก (5)

ดี (4)

พอใช้ (3)

ปรับปรุง (2)

ความถูกต้องของทำนอง

ถูกต้องทุกโน้ต

ผิดเล็กน้อย

ผิดบางตอน

ผิดมาก

ความถูกต้องของจังหวะ

จังหวะแม่นยำ

จังหวะดี

จังหวะคลาดเคลื่อน

จังหวะผิด

เทคนิคการตี

ข้อมือดี เสียงกังวาน

ดี

พอใช้

ไม่ถูกต้อง

การแสดงออก

สื่ออารมณ์ดี

ดี

พอใช้

ไม่มี

 7. สรุป

การอนุรักษ์ดนตรีไทยเป็นหน้าที่ของทุกคน ไม่ใช่เฉพาะนักดนตรีหรือครูเท่านั้น การเรียนรู้และเห็นคุณค่าดนตรีไทย การเผยแพร่ผ่านสื่อ และการสนับสนุนกิจกรรมด้านดนตรีไทย ล้วนเป็นส่วนหนึ่งของการอนุรักษ์ให้คงอยู่สืบไป

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

แก้ไขครั้งสุดท้าย: วันพฤหัสบดี, 23 เมษายน 2026, 5:32PM