ใบความรู้ที่ 3.1

เรื่อง หลักการขับร้องและบรรเลงดนตรีไทย
รายวิชา ศ๓๒๑๐๒ ดนตรี ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5

1. หลักการขับร้องเพลงไทย

1.1 การหายใจ

  • ใช้การหายใจแบบกระบังลม (หายใจเข้าท้องป่อง หายใจออกท้องแฟบ)

  • ช่วยให้มีลมร้องเพลงยาว ไม่ขาดตอน

  • ฝึกหายใจเข้า 4 จังหวะ ค้าง 4 จังหวะ ออก 8 จังหวะ

1.2 การออกเสียง

  • ออกเสียงสระให้ชัด (อา อี อือ เอ แอ โอ)

  • พยัญชนะต้นชัด พยัญชนะท้ายเบา

  • เปิดปากกว้างพอสมควร

1.3 การเอื้อน (Ornamentation)

  • การเพิ่มลูกคอหรือการกล้ำเสียงให้ไพเราะ

  • เป็นเอกลักษณ์ของดนตรีไทย

  • ไม่เอื้อนมากเกินไปจนเสียทำนอง

1.4 การใช้อารมณ์

  • ถ่ายทอดอารมณ์ของเพลงผ่านน้ำเสียง

  • เพลงเศร้า: เสียงต่ำ ช้า หม่น

  • เพลงสนุก: เสียงสดใส จังหวะเร็ว

2. หลักการบรรเลงเครื่องดนตรีไทย

2.1 เครื่องตี (ระนาด ฆ้องวง)

  • จับไม้ตีให้มั่นคง ใช้ข้อมือในการตี

  • ตีที่ตำแหน่งกึ่งกลางลูกระนาด/ฆ้อง

  • ตีให้ได้จังหวะสม่ำเสมอ

2.2 เครื่องสี (ซอด้วง ซออู้)

  • จับซอให้มั่นคง วางให้เหมาะสมกับสรีระ

  • จับคันชักให้ถูกต้อง (นิ้วหัวแม่มือวางบนคันชัก)

  • สีให้ได้เสียงสม่ำเสมอ ไม่กระตุก

2.3 เครื่องเป่า (ขลุ่ย ปี่)

  • วางริมฝีปากให้พอดีกับช่องเป่า

  • ใช้นิ้วปิดรูให้สนิท

  • ใช้ลมสม่ำเสมอ ไม่เป่าแรงเกินไป

3. การอ่านโน้ตไทยและอัตราจังหวะ

3.1 ตัวโน้ตไทย

เสียง

โน้ตไทย

โด (Do)

เร (Re)

มี (Mi)

ฟา (Fa)

ซอล (Sol)

ลา (La)

ที (Ti)

3.2 อัตราจังหวะ

อัตราจังหวะ

ลักษณะ

การใช้

2 ชั้น

จังหวะเร็ว

เพลงรื่นเริง สนุกสนาน

3 ชั้น

จังหวะช้า

เพลงสง่างาม พิธีการ

3.3 ตัวอย่างเพลง ลาวดวงเดือนท่อนแรกในโน้ตไทย

text

– | – | – | – – – ||

ส่วนที่ 2: ใบความรู้ที่ 3.2

เรื่อง การประเมินคุณภาพดนตรีไทย
รายวิชา ศ๓๒๑๐๒ ดนตรี ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5

1. เกณฑ์การประเมินการร้องเพลงไทย

เกณฑ์

ดีมาก (5)

ดี (4)

พอใช้ (3)

ปรับปรุง (2)

ความถูกต้องของทำนอง

ถูกต้องทุกโน้ต

ผิดเล็กน้อย

ผิดบางตอน

ผิดมาก

ความถูกต้องของจังหวะ

แม่นยำ

ดี

คลาดเคลื่อน

ผิด

การใช้น้ำเสียง

ไพเราะ เหมาะสม

ดี

พอใช้

ไม่เหมาะสม

การเอื้อน

ไพเราะ เหมาะสม

ดี

พอใช้

ไม่เหมาะสม

การแสดงออก

สื่ออารมณ์ดีมาก

ดี

พอใช้

ไม่มี

2. เกณฑ์การประเมินการบรรเลงดนตรีไทย

เกณฑ์

ดีมาก (5)

ดี (4)

พอใช้ (3)

ปรับปรุง (2)

ความถูกต้องของทำนอง

ถูกต้องทุกโน้ต

ผิดเล็กน้อย

ผิดบางตอน

ผิดมาก

ความถูกต้องของจังหวะ

แม่นยำ

ดี

คลาดเคลื่อน

ผิด

เทคนิคการบรรเลง

ยอดเยี่ยม

ดี

พอใช้

ต้องปรับปรุง

คุณภาพเสียง

กังวาน ไพเราะ

ดี

พอใช้

ไม่ดี

การแสดงออก

สื่ออารมณ์ดีมาก

ดี

พอใช้

ไม่มี

 3. การวิจารณ์อย่างสร้างสรรค์

หลักการ

1.      ชมในส่วนที่ดีก่อน

2.      วิจารณ์ที่ผลงาน ไม่ใช่ตัวบุคคล

3.      บอกเหตุผลประกอบ

4.      เสนอแนะแนวทางแก้ไข

5.      ใช้ภาษาสุภาพ

ตัวอย่างการวิจารณ์ที่ดี

การร้องเพลงของนักเรียนใช้เสียงได้นุ่มนวลดีมาก โดยเฉพาะการเอื้อนในท่อนท้ายทำได้ไพเราะ แต่อยากให้เพิ่มน้ำเสียงในท่อนเศร้าให้มากขึ้นอีกนิด เพราะเนื้อเพลงช่วงนั้นสื่อถึงความอาลัย ลองใช้น้ำเสียงต่ำลงและช้าลง น่าจะทำให้เพลงมีอารมณ์มากขึ้น

แก้ไขครั้งสุดท้าย: วันศุกร์, 24 เมษายน 2026, 10:31AM